Cybernetyczne podstawy walki informacyjnej

Informacja potrzebuje efektora: działanie wykonują ludzie, do których umysłów dociera przekaz. Informacje i kody są abstraktami, a internet obniża koszt ich przesyłania i zwiększa znaczenie walki w infosferze. Dudek wskazuje metacybernetykę jako chyba najistotniejsze narzędzie tej walki. Schemat krzywej pościgu pokazuje, dlaczego warto przewidywać przyszłe położenie konkurenta zamiast powtarzać jego drogę. Działanie wymaga rozpoznania systemu i jego relacji, a potem wyboru celu, metody i środków realizacji. Dom pozbawiony wody ilustruje zniszczenie całości przez usunięcie elementu. Dudek przenosi ten mechanizm na abstrakty: niszcząc coś, co fizycznie nie istnieje, można rozbić rodzinę, społeczeństwo czy język. Atak informacyjny jest jednak dwukierunkowy: atakujący także ryzykuje, bo podlega oddziaływaniu przeciwnika. Dudek kończy wnioskiem, że w tej rzeczywistości nie da się istnieć bez podstawowych umiejętności obrony przed walką informacyjną.

Pytany o gender i LGBT, Dudek uznaje tę ideologię za broń informacyjną: bez sprawdzalnych naukowo podstaw wprowadza cele zewnętrznego organizatora i steruje przez emocjonalne wartościowanie. Widzi w niej próbę dobicia nadszarpniętego już pojęcia rodziny, zaznaczając, że to jego subiektywna ocena. Zaleca pytać o definicje, twierdzenia i dowody niezależnie od intencji głosicieli. Wobec oporu niekierowanego za jedyną skuteczną metodę uznaje uzgodnienie wspólnego, obustronnie korzystnego celu. Rodzina jest według niego kompletna, gdy obejmuje wiele pokoleń i wszystkie typy dynamizmu charakteru; rozbicie jej ułatwia sterowanie jednostkami. W rozmowie z 28 listopada 2019 roku Dudek jest niemal pewien, że nigdy nie uda się technicznie odtworzyć możliwości ludzkiego mózgu. Modlibowski wskazuje, że automatyka proponowana jako lekarstwo na niż demograficzny wymaga więcej ludzi w całym łańcuchu dostaw; widzi w niej możliwy element wojny informacyjnej, zwiększający moc jałową oraz zależność od zewnętrznych zasobów.

Uśmiech matki i dziecka ilustruje cykl, w którym reakcja jednej strony staje się bodźcem dla drugiej. Zależność ta dotyczy również rządzących: zastana sytuacja nie zwalnia ich z odpowiedzialności za reakcję, a rządzić trzeba umieć. Dudek omawia pięć sposobów niedopuszczania do sprzężeń i wskazuje wygaszanie własnej reaktywności jako jeden z podstawowych sposobów obrony przed atakiem informacyjnym. Zapis obserwacji uznaje za najlepszą metodę obrony przed manipulacją, ponieważ notatka pozwala skonfrontować późniejszy przekaz z wcześniejszym rozpoznaniem. Wyjaśnia też, dlaczego iloczyn reaktywności nie ma jednostki. W przykładzie różnych kolorów wodoru wskazuje cel informacji niszczącej: uniemożliwić wykorzystanie własnych zasobów i skłonić do kupowania od innych tego, co można produkować samemu.

Rozpoznawanie wzorców pozwala odróżniać atak od przypadkowego zdarzenia i wybierać reakcję zgodną z własnym celem. Dudek dopuszcza także zmiany mocy jałowej wraz z warunkami otoczenia, zapowiadając sprawdzenie tej kwestii. Punkt rozpoczęcia nauki uzależnia od motywacji pytającego. Do lżejszego wprowadzenia poleca „Cybernetykę i charakter”, ale wykłady stawia wyżej niż książki jako sposób przekazywania wiedzy. Grzegorz Modlibowski zapowiada testy na platformie edukacyjnej. Dudek wyjaśnia trudność przygotowania błędnych odpowiedzi i komentarzy, które pokażą, dlaczego odpowiedź jest nietrafiona.

Za Marianem Mazurem przedstawia sześć wzorców sprzężeń zwrotnych, które wyczerpują możliwe przebiegi wzajemnych oddziaływań. Dodatnie i ujemne nie znaczą tu dobre i złe: opisują relację między znakami reaktywności. Przykład kierownika i pracownika pokazuje, jak oczekiwania potwierdzają się przez sposób traktowania drugiej osoby. Łatwiej zmienić własną reaktywność niż cudzą postawę. Dudek proponuje program, w którym zmiany obu stron zwiększają dostępną im moc swobodną, i nazywa to optymalizacją mocy swobodnej. Na przykładzie kołysanej łódki Dudek objaśnia tłumienie oscylacji, a ze sprzężenia ujemnego zbieżnego wyprowadza możliwość samodzielnego wyboru pola walki. Każdy przepis zwiększa entropię i koszt sterowania, natomiast utrzymywanie wszystkiego w stałych widełkach prowadzi do stagnacji. Dudek uznaje deregulację życia społecznego i gospodarczego za konieczną, aby ludzie mogli wykorzystywać swoje talenty.

Przy sporze o historię Polski wskazuje na rozpoznanie bodźca i reaktywności, do której jest skierowany, oraz na samodzielne odpowiedzi zwykłych ludzi. W rozmowie z 2020 roku uznaje sytuację wokół koronawirusa za element walki informacyjnej i proces sterowany, powołując się na tempo oraz koordynację komunikatów. Sankcje przeciw Rosji uważa za nieskuteczne: nacisk scala społeczeństwo wokół władzy, a strategiczne cele Polski i Rosji nie wykluczają się, więc można szukać porozumienia. Polsce przypisuje zdolność specjalizowania się w postulacji, czyli wyznaczaniu celów dla innych systemów. Teorii ograniczeń nie zna, a wskazanymi pracami Lefebvre’a się nie zajmował, choć zna część jego dorobku. Podtrzymuje, że nie spotkał narzędzia prostszego i skuteczniejszego niż cybernetyka. Końcowe pytania dotyczą relacji cybernetyki, intuicji i religijnego opisu świata.

Dudek rozróżnia dwa stopnie ataku: przeniesienie funkcji homeostatu na zewnątrz zmienia system autonomiczny w samosterowny; odebranie mu także korelatora pozostawia bezrefleksyjny element wykonawczy. Homeostaza przeciwstawia się jednak również takim zakłóceniom równowagi, które prowadziłyby do lepszego stanu. Pokazuje to przykład pożaru i finansowania straży: potrzebny społeczności podatek jest niezgodny z homeostazą jednostki. Potrzebna jest organizacja silniejsza od homeostazy, lecz z nią zgodna, jak straż utrzymywana z dobrowolnego opodatkowania. Trwałość homeostazy społecznej Dudek ilustruje narodami polskim, czeskim i bułgarskim, które przetrwały stulecia bez własnego państwa. Z „Teorii prawa” Henryka Piętki Dudek przytacza definicję narodu, uzupełniając ją o zdolność realizowania procesów poznawczych i decyzyjnych. W wykładzie z 2020 roku uznaje naród oparty na dobrowolnym udziale za prawdopodobnie optymalną formę przetrwania nadchodzących wstrząsów.

W rozmowie z 2020 roku wskazuje strategiczne tło epidemii: wyprzedzenie Stanów Zjednoczonych przez Chiny pod względem skumulowanej mocy swobodnej. Unię Europejską widzi w fazie rozpadu. Przy bitcoinie Grzegorz Modlibowski podkreśla, że reguły systemu ustala wąska grupa; Dudek koryguje definicję pieniądza, uzależniając ją od przyjęcia go w wymianie, a poza tym zgadza się z rozmówcą. Dudek dopuszcza też przejęcie funkcji organizatora Chin przez wpuszczone tam korporacje finansowe, natomiast Modlibowski uważa Chiny za autonomiczne, ale podatne na organizowanie z zewnątrz przez normy kulturowe. Pytanie o diasporę prowadzi Dudka do konkretnego postulatu: jej wielki niewykorzystany potencjał potrzebuje homeostatu, którym powinna być Polska. Poszczególni emigranci mogą pozyskiwać informacje i przekazywać je innym Polakom, tworząc oddolnie sieć także bez organizacji państwowej.

Rodzina, firma czy państwo bez mocy na utrzymanie struktury rozpadają się. Ograniczenie produkcji i spowolnienie obiegu pieniądza to ataki odbierające energię lub wydłużające czas jej przetwarzania. Dudek rozróżnia moc jałową, roboczą, asekuracyjną i swobodną. Za Mazurem wskazuje krótsze trwanie systemów rozrastających się bez ograniczeń. Cudzą moc można pozyskiwać przez przekazanie programu lub narzucenie innym stałego dysponowania ich mocą — za ich zgodą albo przymusem. Gdy narzucający słabnie, pojawiają się bunt i rozpad. Podbój słabszych osłabia zdobywcę, dlatego imperializm jest nieefektywny. Osobny argument stanowi paradoks Mazura: przy braku swobody niewolnik nie ma czym zmieniać warunków życia, a przy pełnej swobodzie pan nie ma czego zmieniać. Obaj ulegają stagnacji, więc niewolnictwo jest ślepą uliczką. Optimum leży pośrodku: pozostają moc swobodna na ulepszenia i powód, by zmniejszać moc roboczą.

W rozmowie z 2020 roku Dudek podkreśla, że ta wojna już trwa, a kurs ma nauczyć rozpoznawania jej działań. Cieszy go możliwość uczenia się nawet po przegranym starciu; Modlibowski odpowiada, że wojna z fizyczną przemocą byłaby w tej sytuacji lepsza, bo przynajmniej widoczna. Wspólną miarą oceny gospodarki i technologii jest moc swobodna. Modlibowski ilustruje ją programem podobno lepszym od poprzedniego, który wymaga zakupu nowego sprzętu i dodaje pracy zamiast jej ująć. Dudek wskazuje, że dług odbiera przyszłą moc swobodną, a biurokracja jako aparat przymusu rozpadnie się, gdy system nie pokryje rosnącej mocy jałowej. Rozmowa o „Fundacji” Asimova przynosi wyraźną granicę przewidywania: Dudek odrzuca możliwość osiągnięcia tak dokładnego determinizmu zdarzeń, jaki przedstawia powieść.

Punktem wyjścia jest definicja motywacji Mariana Mazura z „Cybernetyki i charakteru”, wiążąca decyzję z emocjami i refleksją. Dudek rozwija ujęcie procesowe, uwzględniając przyszły cel. Przykład mycia samochodu pokazuje, że sam cel nie wystarcza: trzeba wybrać sposób działania i mieć środki do wykonania pracy. Każdy z trzech etapów ma stronę wewnętrzną i zewnętrzną; brak któregokolwiek z sześciu podprocesów zeruje motywację i uniemożliwia działanie. Nazewnictwo norm i motywacji Dudek przyjmuje za Kosseckim i Modlibowskim, pozostawiając roboczą nazwę zewnętrznego czynnika postulacji. Najważniejszy dla walki informacyjnej jest właśnie wybór celu: oddziaływanie na tym etapie jest najtańsze i najskuteczniejsze, bo łatwiej wskazać ludziom, co mają osiągnąć, niż dostarczyć środki realizacji. Z dominujących motywacji wyprowadza przewidywanie zachowania i dobór współpracowników; pokazuje też dywersję postulacyjną, optymalizacyjną i realizacyjną, wymierzone w cel, metodę oraz zasoby.

Według Modlibowskiego najpierw trzeba je rozpoznać i zdobyć kompetencje, a później dostosowywać metody realizacji do zmiennego otoczenia. W odrębnym wątku klasyfikacji motywacji Dudek przyznaje Modlibowskiemu rację: błędnie zaliczał motywacje poznawcze do decyzyjnych. Drugi spór dotyczy nauki zdalnej w 2020 roku. Dudek przewiduje, że w długiej perspektywie wyjdzie pokoleniu na dobre, ponieważ cele zewnętrznego organizatora szkolnictwa będą realizowane gorzej. Modlibowski wskazuje szkody wynikające z braku bezpośredniego kontaktu: pokaz rzeźbienia wymaga dotykania drewna i narzędzi, czego ekran nie zastąpi. Dudek odpowiada argumentem o słabszym przymusie i większej roli dziadków. W sprawie rodziny zaleca konkretny podział pracy: jej głowa ma delegować zadania zgodnie z talentami domowników zamiast narzucać je z racji autorytetu.

Społeczeństwo jako nadproces autonomiczny potrzebuje programu: celu, metody i zasobów. Namowę do zjednoczenia bez programu Dudek zaleca dla bezpieczeństwa uznawać za próbę niszczącej walki informacyjnej. W programie społeczeństwa wyróżnia część kobiecą, dbającą o wnętrze systemu i dobrostan, oraz męską, pozyskującą energię z otoczenia i chroniącą przed zagrożeniami. Ochronę kobiet i dzieci w cywilizacji łacińskiej uzasadnia pracami Mazura i Kosseckiego. Człowieka ujmuje jako proces realizacji programu od poczęcia do śmierci biologicznej, a próbę narzucenia innego programu uznaje za atak; rodzinie przypisuje przekazywanie programu biologicznego i wychowanie kolejnych pokoleń. Informowaniu zniekształconemu przeciwstawia wierne: transinformowanie i parainformowanie, w którym odbiorca uzupełnia przekaz posiadanymi skojarzeniami. Za najważniejszą konkluzję kursu uznaje zalecenie używania parainformowania w walce informacyjnej obok transinformowania, które jest właściwsze, lecz często trudne do zrozumienia. Kulturę definiuje jako dziedziczenie społeczne. Film „Prekursor” ilustruje przekazywanie wzorców przez sztukę i ponawianie prób mimo niepowodzeń.

Centralne koordynowanie takiej sieci w tym momencie uważa za działanie wrogie tej idei. Sztuka może jej służyć, jeśli wzbudzone emocje pomagają odbiorcy przyswoić wzorce rozumienia i zmieniania rzeczywistości; ilustruje to omawiany film. W sprawie państwa Dudek odrzuca rewolucyjne zniszczenie wszystkiego i budowanie od zera jako niemożliwe. Grzegorz Modlibowski porównuje naprawę państwa do naprawy firmy i twierdzi, że skuteczna zmiana może nastąpić tylko od środka. Dudek polemizuje: oddziaływanie z zewnątrz również może zmienić wewnętrzną strukturę, choć jest trudniejsze. Końcowy spór dotyczy czasu potrzebnego na zmianę. Modlibowski mówi o pracy na kilkadziesiąt lat i konieczności strategii po taktycznym zwycięstwie. Dudek zgadza się, że skupianie sił teraz byłoby przeciwskuteczne, lecz wzywa do indywidualnej nauki i działania już teraz: nie można przewidzieć, czyj talent trafi na warunki umożliwiające nagły przełom.