Cybernetyczna optymalizacja struktur

Punktem wyjścia jest dekretacja: przyjęcie albo odrzucenie jednej możliwości. Gdy kierownictwo porównuje wszystkich wykonawców osobno, liczba takich decyzji szybko rośnie. Wybieranie najpierw grupy, potem podgrupy i kolejnych szczebli skraca tę drogę, lecz opiera się na wielkościach przeciętnych lub zbiorczych, co niesie ryzyko pseudoinformacji. Kossecki odtwarza rachunek Mazura i odnosi wynik do trójkowej organizacji wojska. Przykład nowego ministra pokazuje praktyczny wymiar problemu: jak rozpoznać kompetencje urzędników i zebrać uzasadnione propozycje zmian prawa. Rozróżnia przy tym usprawnienie struktury i samą wymianę ludzi. Pytanie o liczbę województw pozostawia do dalszych części: odpowiedź zależy od tego, co chcemy optymalizować.

Stabilność określa przez prawdopodobieństwo utrzymania struktury przy przejściu do następnego cyklu sprzężenia zwrotnego. Gdy poleceń jest zbyt wiele, podwładni wybierają te zgodne z własnym interesem; gdy jest ich za mało, sami tworzą zadania. Oba przypadki wyprowadza dedukcyjnie ze wzorca, korzystając z rozróżnienia Mazura między modelem opartym na obserwacji a wzorcem zbudowanym z definicji. Przykład nadzoru nad służbami pokazuje, że zawodzi rozwiązanie organizacyjne, a nie sami funkcjonariusze. Równowagę przywraca zmiana liczby decyzji, czasu ich podejmowania albo możliwości wykonawczych. Własną regułę Kossecki formułuje tak: liczba ośrodków pośrednich powinna wynosić pierwiastek z liczby podległych. Spełniają ją podziały administracyjne z 1955 i 1975 roku, lecz układ gmin i powiatów z czasu wykładu jej nie spełnia, odbierając administracji państwowej kontrolę nad samorządową.

Szanse i korzyści awansu wiąże z liczbą podwładnych oraz czasem sprawowania funkcji. Przywołuje prawo Parkinsona: urzędnik mnoży podwładnych, a nie konkurentów; przykładem jest posada w gminie. Pogodzenie kryteriów wymaga swobody doboru struktury i wydajności ośrodków kierowniczych. Skostniała organizacja napędzana awansami rozpadnie się pod własnym ciężarem. W wykładzie z 2014 roku Kossecki wskazuje Bizancjum, które padło pod naporem islamu; Unię Europejską nazywa współczesną strukturą bizantyjską i przewiduje jej rozpad wskutek sporów o pierwszeństwo między Brukselą a państwami członkowskimi. Kossecki przypomina też twierdzenie Mazura, że systemy o niepowstrzymywanej rozbudowie żyją krócej. Cywilizacja turańska musi się rozszerzać, aby tworzyć możliwości awansu; w łacińskiej napędem są dążenie do prawdy i etyka. Porównanie kampanii wyborczych pokazuje, dlaczego pieniądze nie zastępują wiedzy o oddziaływaniu społecznym. Na koniec zapowiada analizę stosunków partii z biurokracją.