Zjazd NAI 2015

Łączy ten spór z cybernetycznym rozróżnieniem systemów sterownych, samosterownych i autonomicznych. Oświeceniowej wierze w racjonalność przeciwstawia przekonanie o ograniczeniach poznania i nieprzewidywalnych skutkach przebudowy społeczeństwa. Rewolucję francuską przedstawia jako przykład przejścia od obietnicy wolności do przymusu stosowanego w jej imię. Argument Burke’a rozwija przez przykład reformy, która sprawdziła się w jednym kraju, lecz może zawieść w innych warunkach. W dyskusji Sternal pyta o możliwość napisania spójnej konstytucji; Wielomski precyzuje, że kwestionuje pośpiech i pewność projektantów. Antoni Myśliński pyta o granice autonomii wobec Boga, a kolejny uczestnik podważa utożsamienie cybernetycznej autonomii z liberalizmem. Wykładowca broni stopniowania samodzielności jednostek oraz suwerenności wspólnoty. Omawia wpływ mediów i szkoły na samodzielność myślenia, a z Wojciechem Solarzem rozmawia o przyczynach jednoczesnego wzrostu gospodarczego i demograficznego od przełomu XVIII i XIX wieku.

Brzeski uważa napływ migrantów za inwazję — tanią, zaplanowaną operację Państwa Islamskiego, odwracającą dawny plan kalifatu i służącą opanowaniu Europy od środka. Wielomski zgadza się, że to inwazja zorganizowanych grup, ale inaczej wskazuje jej inspiratorów. Według Brzeskiego agitatorzy mają podsycać wrogość i skupiać muzułmańskich imigrantów w gettach z własnymi meczetami i prawem. Nie wierzy w asymilację; przywołuje ogłoszoną przez imamów w Wielkiej Brytanii Republikę Islamską i muzułmańskie dzielnice niedostępne policji. Wielomski na przykładzie polskich Tatarów rozdziela religię i cywilizację. Obarcza USA i Arabię Saudyjską stworzeniem Państwa Islamskiego, próbę zniszczenia Syrii wiąże z bezpieczeństwem Izraela, a Saudyjczykom przypisuje misję cywilizacyjną w Europie. Według Wielomskiego Rosja, broniąc Asada dla własnych interesów, służy też Europie. Brzeski podejrzewa udział Rosji w destabilizacji Europy, zaznaczając brak dowodu, i widzi Polskę w stanie rozbioru między Niemcami a Rosją; Wielomski — w strefie wpływów Niemiec i USA. Propozycji zamknięcia granic przeciwstawiono ich otwarcie i niekorzystne zakwaterowanie, by imigranci kierowali się do Niemiec.

Według Brzeskiego kłamstwo jest stałym narzędziem państwa rosyjskiego — carskiego, sowieckiego i putinowskiego. Internet pozwala omijać redakcje, a samodzielnie znaleziona wiadomość łatwiej zdobywa zaufanie. Brzeski odróżnia mieszanie prawdziwych informacji z propagandowym komentarzem od fabrykowania zdarzeń i wywoływania paniki. Na przykładzie petersburskiej fabryki trolli opisuje podział pracy, przydzielanie tematów, wśród których jednym z głównych jest Ukraina, i komentowanie własnych wpisów pod wieloma pseudonimami. Fałszywy alarm o katastrofie chemicznej w Luizjanie pokazuje wzajemne uwiarygodnianie filmów, wiadomości i kopii lokalnych portali. Odpowiedzią ma być porównywanie niezależnych źródeł, analiza powiązań kont i wsparcie dziennikarzy śledczych. W rozmowie z salą wskazuje armie trolli także na Ukrainie, w Wielkiej Brytanii, Indiach i Chinach oraz proponuje ujawnianie finansowych powiązań ekspertów medialnych.

Odróżnia kryzys realny, niszczący zasoby, od finansowego, który blokuje korzystanie z tego, co już istnieje. Wystąpienie z 2015 roku łączy krytykę pieniądza odsetkowego z przykładami lokalnych rozliczeń, przede wszystkim szwajcarskiego WIR i polskiego Zielonego. Brzozowiec podkreśla, że pieniądz pozostający w lokalnym obiegu kieruje zakupy do uczestniczących w nim przedsiębiorców. W odpowiedziach na pytania odróżnia taki system od bitcoina i wyjaśnia, że jednostka rozliczeniowa może być wyłącznie zapisem księgowym. Powodzenie inicjatywy wiąże przede wszystkim z porozumieniem ludzi: co mogą zaoferować i na co wydadzą otrzymane jednostki. Głos uczestnika ze Szwajcarii wprowadza praktyczną trudność — nie zawsze da się znaleźć potrzebny towar wśród firm przyjmujących WIR.

Punktem wyjścia jest różnica między prawnym otwarciem rynku a gotowością klientów do kupowania zagranicznych towarów. Orzechowski przywołuje koreańską firmę, w której importowanym samochodem może jeździć szef, ale pracownicy wybierają marki krajowe. Umowę o wolnym handlu między Unią Europejską a Koreą Południową traktuje jako okazję do oszacowania siły takich przyzwyczajeń. Porównuje zmiany ceł i przepływów samochodów w obu kierunkach, przyjmując brak analogicznej bariery po stronie unijnej. Większy wzrost europejskiego eksportu wiąże z osłabieniem koreańskiej niechęci do importu. Na zakończenie wskazuje warunek zastosowania metody do innych towarów: muszą być powszechnie dostępne i pozwalać porównać reakcje obu rynków.

Za punkt wyjścia bierze Mazurowski model systemu autonomicznego: pracownik i pracodawca potrzebują energii, informacji i możliwości wpływania na otoczenie. Z tego Węgrzyn wyprowadza postulat dopasowywania zadań do człowieka; ilustruje go choćby rozróżnieniem predyspozycji kierowcy i konwojenta. Drugą część buduje wokół napięcia między pracą jako ciężarem a pracą jako powołaniem, odwołując się do Biblii, encykliki „Laborem exercens” i kolejnych polskich konstytucji. W jego anegdocie spawacze mają jedno żądanie: dopłatę do powrotu do domu; dostają ją i wracają do pracy. Węgrzyn zestawia to z eskalacją żądań, którą dostrzega w Polsce. W odpowiedziach na pytania Węgrzyn proponuje rozpoznawanie cech ludzi z wieku, zawodu i wyglądu, odwołując się do doświadczeń inspektora pracy.

Do marketingu dochodzi przez konflikty w pracy: rozdziela wyznaczanie celów, wybór metod i wykonanie zadania, a źródeł napięć szuka w odmiennych funkcjach pracodawcy i pracownika. Na przykładzie więźniów budujących wodociąg opowiada, jak przedstawienie wspólnego celu i uzgodnienie warunków pozwoliły zorganizować pracę. Ten sam model sprzężenia zwrotnego przenosi na relację sprzedawcy z klientem. Węgrzyn zestawia budowanie marki i reklamę z zadowoleniem z zakupu, ilustrowanym ubezpieczeniem lub krawatem odpowiadającym potrzebom nabywcy. Na przykładzie Rosjan — przedstawiania się z imieniem odojcowskim, podarunków i towaru pierwszej jakości — przekonuje, że konfliktu polsko-rosyjskiego można nie zaczynać, a polski handel traci przez nieumiejętność przedstawienia Rosjanom własnej wartości. Końcowa rozmowa rozwija znaczenie przedstawiania się i doboru informacji przekazywanych osobom podejmującym decyzje.

Punktem wyjścia jest rola tajemnicy: według Kosseckiego ograniczanie dostępu do wiedzy podtrzymuje hierarchie, a jej publiczne badanie otwiera drogę do rozwoju cywilizacji personalistycznych. Stąd przechodzi do rozróżnienia dwóch typów organizacji: konspiracja ukrywa szczegóły działania, „mafia” w znaczeniu socjotechnicznym — także własne istnienie. Przykład Polskiego Państwa Podziemnego zestawia z osobistą relacją o Lidze Narodowo-Demokratycznej oraz relacją o tajnych strukturach obozów Dmowskiego i Piłsudskiego. W toku wywodu podkreśla też, że ruch potrzebuje celów zgodnych z motywacjami społeczeństwa i systematycznego kształcenia kadr. W rozmowie z publicznością wraca do tej myśli przy pytaniach o suwerenność, gospodarkę i przyszłość cywilizacji.