Realia wojny informacyjnej

Punktem wyjścia jest porównanie organizacji pionowej, piramidalnej i horyzontalnej: każda daje kierownictwu inne możliwości, ale też uzależnia całość od przepływu poleceń i informacji. Brzeski przeciwstawia im grupy, które same wybierają zadania, zdobywają wiedzę i współpracują dzięki wspólnym przekonaniom. Ilustruje to wyjazdami na pogrzeb Jana Pawła II oraz protestami przeciw ACTA. Ich cel widzi w zmianie kultury politycznej i wymaganiu od polityków służby obywatelom. Rozmowa sprawdza, czy taki model pozwala również budować trwałe przedsięwzięcia. W dalszej części pojawiają się struktury sieciowe, ślady komunikacji i warunek społecznego poparcia. Na koniec referuje wnioski analityków RAND: taki ruch zwalcza się kontrnarracją, fałszowaniem jego katalogu wartości lub ograniczaniem łączności. Brzeski radzi więc otwarcie wyrażać poglądy zamiast schodzić do konspiracji, bo to dodaje odwagi słuchaczom.

Przypomina koncepcję pułkownika Amossa z 1953 roku i oddziela ją od późniejszych publikacji Louisa Beama, które nadały jej rasistowski wizerunek. Krytyka hierarchii dotyczy łatwości rozpoznania kolejnych ogniw po przeniknięciu przeciwnika do organizacji. Brzeski porównuje trzy układy sieci: przekazywanie informacji w łańcuchu, przez wspólny punkt oraz wieloma niezależnymi kanałami. Symboliczne postacie ruchu nie zarządzają nim ani nie dowodzą; uczestnicy sami zdobywają wiedzę i odpowiadają za działania. Przykład wyjazdów na pogrzeb Jana Pawła II pokazuje różnicę między wspólną inspiracją a centralnym dowodzeniem. Analiza kontaktów pozwala rozpoznawać sieci, ale brak centrali i rozproszenie wiedzy utrudniają ich penetrację. Trwałość ruchu Brzeski uzależnia od akceptacji jego celów przez otoczenie.

Kossecki wskazuje, że skupienie wyłącznie na wywiadzie rosyjskim odwraca uwagę od innych służb działających w Polsce. Brzeski wychodzi od pytania, jak podnieść koszt agresji jeszcze przed jej rozpoczęciem. Rozróżnia edukację obywateli i aktywne zbieranie oraz sprawdzanie wiadomości. Pokazuje, jak drobne dane o zakupach, podróżach i płatnościach mogą ujawniać więcej, niż zamierza ich właściciel. Postuluje gromadzenie publicznych wypowiedzi i analizowanie ich w celu wykrywania agentury wpływu. Zdjęcia konwojów i relacje świadków z Ukrainy wskazuje jako sposób ujawniania ukrytych działań rosyjskich i wywierania presji na Moskwę. Kossecki podkreśla potrzebę badania wiarygodności donosów i przywołuje doświadczenia Ligi Narodowo-Demokratycznej. Brzeski pozostawia uczestnikom zadanie: wypracowanie sposobów wykorzystania sieci i serwisów społecznościowych w obywatelskiej obronie informacyjnej.

Uzupełnia wykład Rafała Brzeskiego, przesuwając uwagę z oskarżenia na jego źródło. Przytacza relację z książki Waltera Krywickiego oraz poznaną dzięki koledze zasadę z wykładów Choroszowskiego: śledztwo należy zacząć od hipotezy, że przestępstwo popełnił ten, kto pierwszy o nim doniósł. Przeciwstawia jej rosyjską metodę obdarzania zaufaniem pierwszego donosiciela. Uznaje ją za nieskuteczną, ponieważ bezwartościowe donosy zamulają służby i ułatwiają działanie szpiegom. Domaga się więc weryfikacji informacji przed upublicznieniem. Odwołując się do wspomnień Schellenberga, rozpatruje nadgorliwość i zmiany przekonań. W końcowym rachunku przekonuje, że jedna lub dwie cechy mogą być przypadkiem, a dopiero zbieg trzech uzasadnia zbadanie działań danej osoby i interesów, którym służą.

Brzeski opisuje tanią operację opanowania Europy od środka, której koszty ponoszą migranci i państwa przyjmujące. Podejrzewa współdziałanie z Moskwą, zaznaczając, że nie ma dowodów. Brzeski nie wierzy w asymilację przybyszów: spodziewa się zamkniętych społeczności z własnymi meczetami i prawem oraz szybkiej radykalizacji niezadowolonych. Wielomski wiąże migrację z amerykańskimi interwencjami w Libii i Syrii, w Syrii podjętymi według niego w interesie bezpieczeństwa Izraela, oraz polityką Arabii Saudyjskiej. Zgadza się, że grupy migrantów są sterowane, lecz za inspiratorów uznaje Waszyngton, Tel Awiw i Rijad, nie Moskwę. Rosyjskie wsparcie dla Asada odczytuje jako powstrzymywanie destabilizacji. Przykładem polskich Tatarów oddziela religię od przynależności cywilizacyjnej. W końcowej dyskusji zostaje odrzucony pomysł obywatelskiego blokowania granic: decyzje w sprawie przyjmowania migrantów mają należeć do państwa.

Punktem wyjścia są sowieckie środki aktywne i zmiana ich możliwości po rozwoju sieci. Brzeski odróżnia mieszanie prawdy z manipulacją w przekazach RT od produkcji komentarzy w petersburskiej fabryce trolli. Opisuje fałszywy alarm o katastrofie chemicznej w Luizjanie: wiadomości, zdjęcia i relacje świadków miały stworzyć wiarygodny obraz nieistniejącego zdarzenia. Przytacza dochodzenie internautów, które doprowadziło do petersburskiej Agencji Badań Internetowych i ludzi z otoczenia Putina, jako przykład kontrwywiadu obywatelskiego. Proponuje tworzenie stanowisk dla doświadczonych redaktorów antydezinformacyjnych i wspieranie dziennikarzy śledczych. Wykład kończy postulatem zdobywania wiedzy, by samodzielnie kierować własnym myśleniem i postrzeganiem świata. W dyskusji porównuje działania różnych państw i wyjaśnia, dlaczego sowiecka porażka na froncie informacyjnym nie wyczerpuje historii zimnej wojny.

W wykładzie z początku 2016 roku wychodzi od rozróżnienia kapitulacji Wehrmachtu i kapitulacji państwa. Zestawia rządowe zaprzeczenie istnieniu Kanzlerakte z relacją Egona Bahra o trzech listach wręczonych Willy’emu Brandtowi. Sprzeczność uznaje za pozorną: jeden akt nie istnieje, istnieją trzy listy. Z przywołanych porozumień wywodzi trwałość alianckich uprawnień do nadzoru, w tym kontroli niemieckiej korespondencji. W pytaniach twierdzi, że tymczasowa Republika Federalna nie jest podmiotem mogącym zawrzeć traktat pokojowy z Polską; postuluje zbadanie dokumentów przez specjalistów. Rozmowa obejmuje też reparacje, agenturę wpływu i brytyjską politykę równowagi. Rozważając relacje Polski z USA, Brzeski rozróżnia podporządkowanie i współpracę wynikającą ze zbieżności interesów, która może z czasem ustać.

Osią wywodu jest meldunek EWPA-128 o naradzie przemysłowców w Strasburgu. Wykładowca opisuje, jak sprawdzał jego wiarygodność: szukał danych o uczestnikach, porównywał doniesienia wywiadowcze i ustalał późniejsze wykorzystanie dokumentu. Wśród potwierdzeń przytacza ofertę dla Duńczyka, który miał założyć w Szwecji fabrykę ze szwedzkim personelem, a koszty miał pokryć niemiecki pośrednik. Na podstawie zbieżności źródeł uznaje meldunek za wiarygodny. Przeciwstawia tym działaniom aliancką operację Safe Haven, osłabianą przez spory o przyszłość Niemiec. Stąd przechodzi do tezy, że zagraniczne zasoby i sieć firm córek ułatwiły odbudowę, oraz do wojennych planów Ludwiga Erharda. Pytania poszerzają temat o lektury, losy archiwów wywiadowczych i denazyfikację przedsiębiorstw. W rozmowie o dokumentach Oddziału II Brzeski proponuje własne wyjaśnienie ich pozostawienia w Warszawie.

Odróżnia ją od ataków na komputery oraz walki przy użyciu energii. Sterowanie społeczne wyjaśnia przez kontrast między edukacją czy propagowaniem higieny a skrytym prowadzeniem ludzi ku decyzjom sprzecznym z ich interesem. Pokazuje, jak prawdziwe informacje wywołują fałszywe skojarzenia, a błędy przeciwnika umożliwiają dalszą dywersję. Dwa podziały kanałów odróżniają stopień podporządkowania od funkcji: zbierania informacji lub wywierania wpływu. Po zakończeniu terminologii Brzeski dodaje uwagę inspirowaną rozmowami z Kosseckim: walka informacyjna opiera się na kłamstwie i przeniewierstwie, wykorzystujących dobrą wiarę odbiorców. Agresję poprzedza rozchwianie etyczne, ograniczanie edukacji i zubożanie słownictwa. W dyskusji pytania o wybory w USA w 2016 roku, organizację służb i kulturę popularną prowadzą do zastosowań tych rozróżnień oraz znaczenia narracji.

Rozwój mediów transgranicznych wiąże z utratą kontroli nad informacją. Twierdzi, że Polska nie ma suwerenności ani bezpieczeństwa informacyjnego, ponieważ jej media są w dużej części kontrolowane z zewnątrz. Przywołując Malapartego i Luttwaka, opisuje przygotowanie przewrotu, izolowanie rządzących i legitymizację nowej władzy. Każda faza zamachu ma odpowiednik informacyjny: zamiast jawnej przemocy działa podstęp, ale skutek jest ten sam — przejęcie władzy przez inną elitę. Pytany o Rettingera, podaje sfałszowany list Zinowiewa i opisany w „Łowcach szpiegów” zamiar oficerów MI5 obalenia rządu Wilsona. Wnioskuje, że pucz informacyjny nie jest nowością; jego możliwości zmienia postęp techniczny. Odnosi model także do wydarzeń sejmowych z grudnia 2016 roku. Dyskusja prowadzi do postulatu odzyskania kontroli nad mediami i telekomunikacją.

Na przykładach Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii pokazuje budowanie zdolności ofensywnych pod hasłami cyberobrony. Doktryna amerykańska wspiera działania zbrojne, chińska stawia na odstraszanie i uderzenie wyprzedzające, a rosyjska zakłada totalną wojnę niszczącą infrastrukturę oraz świadomość przeciwnika. Fałszywą wiadomością o Lizie ilustruje mobilizowanie rosyjskojęzycznych mieszkańców Niemiec do protestów. Brzeski konkluduje, że mimo przeniesienia konfrontacji do cyberprzestrzeni układ sił i cele strategiczne mocarstw pozostają niezmienne. USA bronią swojej pozycji, Chiny rozbudowują potencjał, a Rosja dąży do odbudowy imperium. W dyskusji wskazuje dwie współdziałające ofensywy informacyjne wobec Polski, niemiecką i rosyjską. Proponuje edukację obywateli, ograniczenie powielania rosyjskich przekazów w polskich mediach i ochotniczą obronę informatyczną na wzór estoński. Przeciw upolitycznieniu wojsk informacyjnych stawia etos służby państwu.

Wychodzi od trójprawa Konecznego: rodziny, własności i dziedziczenia. Przekonuje, że budowa narodu europejskiego wymaga porzucenia cywilizacji łacińskiej. Niemieckie orzeczenia z Karlsruhe odczytuje jako zagrożenie dla trwałości polskich granic, a rosyjską doktrynę wojenną jako ograniczenie suwerenności sąsiadów. Ustawę 447 Brzeski traktuje jako narzędzie nacisku na Polskę w sprawie roszczeń majątkowych organizacji żydowskich; wskazuje powiązania finansowe instytucji, w tym Muzeum POLIN, które według niego dostarczają materiałów do kampanii o polskim antysemityzmie i obarczania Polaków współwiną za wojnę. Zaleca analizowanie otwartych źródeł i rzeczowe odpowiadanie na fałszywe przekazy. Trójmorze wiąże z podnoszeniem kosztu ataku. W końcowej odpowiedzi wraca do trójprawa: twierdzi, że roszczenia strony żydowskiej związane z ustawą 447 dotyczą mienia bezspadkowego i nie są zgłaszane w imieniu spadkobierców, a mienie to wobec ich braku przechodzi na skarb państwa.