O cyklu
Doc. Józef Kossecki · 12 wykładów · około 22 godzin
Doc. Józef Kossecki w dwunastu wykładach omawia, jak — w jego ujęciu — człowiek dochodzi do wiedzy i ocenia informacje. Cykl prowadzi od dziedzin poznania według Mariana Mazura przez aksjomatyczną teorię poznania i jakościową teorię informacji do teorii dowodów oraz logiki; jest przeznaczony dla osób zainteresowanych metodami rozumowania, cybernetyką i krytyczną analizą przekazów. Dwanaście nagrań trwa łącznie około 22 godzin. Wykłady nagrano w 2013 roku, a strona cyklu ukazała się na witrynie NAI w 2014 roku.
Otwórz kompletną playlistę wykładów SPP na YouTube (otwiera się w nowej karcie)
Wykłady
SPP 01. Społeczne procesy poznawcze — wprowadzenie
Czas nagrania: 1 godz. 36 min 13 s
Józef Kossecki przedstawia społeczną formułę swoich zajęć i zapowiada cykl o naukowym dochodzeniu do prawdy. Wyjaśnia, dlaczego rozpoznawanie procesów poznawczych uważa za potrzebne do obrony przed manipulacją informacyjną. Na przykładach z historii edukacji i własnych doświadczeń omawia znaczenie krytycznego myślenia, weryfikacji informacji oraz odróżniania pojęć od stereotypów. Pod koniec opowiada o środowiskach, w których rozwijał swoje badania, i zapowiada następny wykład o dziedzinach ludzkiego poznania według Mariana Mazura.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- społeczne procesy poznawcze
- teoria informacji
- wojna informacyjna
- krytyczne myślenie
- propedeutyka filozofii
- myślenie pojęciowe
- stereotyp
- dezinformacja
Wymienione publikacje i dzieła
- Fides et Ratio
- kodeks Boziewicza
- Historia Polski w liczbach
- Cywilizacja żydowska — Feliks Koneczny
- Cybernetyka społeczna — Józef Kossecki
- Cybernetyka kultury — Józef Kossecki
SPP 02. Dziedziny ludzkiego poznania według Mariana Mazura
Czas nagrania: 1 godz. 57 min 1 s
Józef Kossecki rozpoczyna od długiej dyskusji o tym, kiedy obserwacja stanowi dowód, posługując się przykładami z polityki, sądownictwa i własnego życia. Następnie przedstawia przypisywany Marianowi Mazurowi podział poznania na sztukę, filozofię i naukę według tego, czy występują w nich twierdzenia i dowody. W rozmowie ze słuchaczami objaśnia znaczenie definicji, informacji i systemu oraz rozróżnia ontologię od epistemologii. Na koniec zapowiada aksjomatyczną teorię poznania i pojęcia pierwotne, które będą tematem następnych zajęć.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- teoria dowodów
- twierdzenie
- dowód
- system
- informacja
- sztuka
- filozofia
- nauka
- ontologia
- epistemologia
- realizm
- idealizm
- spirytualizm
- materializm
- pojęcia pierwotne
Wymienione publikacje i dzieła
- Dowód koronny — Janusz Wojciechowski
- Przyznanie się do winy, czyli utrudnianie śledztwa — Janusz Wojciechowski
- Wpływ totalnej wojny informacyjnej na dzieje PRL — Józef Kossecki
- Teoria dowodów sądowych w prawie radzieckim — Andrzej Wyszyński
SPP 03. Zaksjomatyzowany system nauki
Czas nagrania: 49 min 27 s
Otwórz nagranie na YouTube: SPP 03. Zaksjomatyzowany system nauki (otwiera się w nowej karcie)
Józef Kossecki omawia problem specjalizacji nauk i przedstawia postulat Mariana Mazura, by cybernetyka pomagała łączyć wyniki różnych dyscyplin. Wyjaśnia, co w proponowanej przez siebie rozbudowie tego projektu znaczy wyjście od pojęć pierwotnych i budowanie definicji. Następnie szkicuje logikę aksjomatyczno-informacyjną, w której prawdziwość odnosi do informacji rozumianej jako relacja między komunikatami. Na przykładzie prostego zdania pokazuje, dlaczego bez ustalenia znaczeń użytych słów jego zdaniem nie da się ocenić przekazywanej informacji.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- aksjomatyzacja
- integracja nauki
- interdyscyplina abstrakcyjna
- interdyscyplina konkretna
- monodyscyplina
- cybernetyka
- pojęcia pierwotne
- pojęcia pochodne
- ogólna jakościowa teoria informacji
- logika aksjomatyczno-informacyjna
- komunikat
- informacja
Wymienione publikacje i dzieła
- Cybernetyka i charakter — Marian Mazur
- Prekursor — film o Marianie Mazurze
- Profesor Marian Mazur — film
- Manifest komunistyczny — Karol Marks i Fryderyk Engels
SPP 04. Aksjomatyczna teoria poznania
Czas nagrania: 1 godz. 32 min 55 s
Otwórz nagranie na YouTube: SPP 04. Aksjomatyczna teoria poznania (otwiera się w nowej karcie)
Józef Kossecki przedstawia aksjomatyczną teorię poznania jako język mający porządkować znaczenie pojęć używanych w nauce. Wprowadza obiekt elementarny, relację i zbiór jako pojęcia pierwotne, a następnie omawia relacje pierwotne i przyjmowane bez dowodu aksjomaty. Na tej podstawie objaśnia definiowanie, system, jego substancję i strukturę oraz pojęcie nadsystemu. W końcowej części zapowiada ogólną jakościową teorię informacji i rozważa, jak przyjęty język wpływa na obraz świata.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- aksjomatyczna teoria poznania
- pojęcie pierwotne
- obiekt elementarny
- relacja
- zbiór
- tożsamość
- przynależność do zbioru
- aksjomat
- definicja
- system
- substancja systemu
- struktura systemu
- nadsystem
- otoczenie systemu
- ogólna jakościowa teoria informacji
Wymienione publikacje i dzieła
- Cybernetyka i charakter — Marian Mazur
- Metacybernetyka — Józef Kossecki
- Fides et Ratio — Jan Paweł II
SPP 05. Ogólna jakościowa teoria informacji
Czas nagrania: 1 godz. 52 min 45 s
Otwórz nagranie na YouTube: SPP 05. Ogólna jakościowa teoria informacji (otwiera się w nowej karcie)
Józef Kossecki przypomina pojęcia aksjomatycznej teorii poznania, a następnie porównuje ilościową, wartościową i jakościową teorię informacji. Wyjaśnia, dlaczego rozbudował propozycję Mariana Mazura o ujęcie obejmujące także obiekty abstrakcyjne. Wprowadza rozróżnienia między równością i tożsamością, informacją i kodem oraz oryginałem i obrazem, pokazując ich użycie na przykładzie mapy. Pod koniec wiąże te definicje z własną logiką aksjomatyczno-informacyjną i sposobem oceny dowodów.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- aksjomatyczna teoria poznania
- ogólna jakościowa teoria informacji
- ilościowa teoria informacji
- wartościowa teoria informacji
- równość relacji
- tożsamość
- informacja
- kod
- oryginał
- obraz
- tekst
- komunikat
- informowanie
- logika aksjomatyczno-informacyjna
Wymienione publikacje i dzieła
- Metacybernetyka — Józef Kossecki
- Teoria informacji i kodowania — Norman Abramson
- Historia naturalna naukowca polskiego — Marian Mazur
- Jakościowa teoria informacji — Marian Mazur
- Teoria dowodów sądowych w prawie radzieckim — Andrzej Wyszyński
- Elementy nowoczesnej wiedzy o sterowaniu ludźmi — Józef Kossecki
SPP 06. Ogólna jakościowa teoria informacji — ciąg dalszy
Czas nagrania: 2 godz. 12 min 25 s
Kossecki kontynuuje wykład od definicji kodowania i wykrywania kodu, używając mapy oraz szyfrów jako przykładów. Długie dygresje historyczne i religijne służą mu do omówienia różnicy między tekstem, jego obrazem i regułami odczytu. Następnie przeciwstawia formalne i oparte na znajomości realiów podejścia do dekodowania. W końcowej części definiuje informowanie wierne i zniekształcone, prawdziwość i fałszywość informacji oraz badanie oparte na oryginałach lub ich obrazach.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- oryginał
- obraz
- kod
- kodowanie
- wykrywanie kodu
- dekodowanie
- podejście idealistyczne
- podejście realistyczne
- informowanie wierne
- transinformowanie
- informowanie zniekształcone
- informacja prawdziwa
- informacja fałszywa
- badanie empiryczne
- badanie teoretyczne
Wymienione publikacje i dzieła
- Od białego caratu do czerwonego — Jan Kucharzewski
- Pismo Święte
- Biblia Jerozolimska
- Talmud
SPP 07. Informowanie wierne
Czas nagrania: 2 godz. 1 min 1 s
Otwórz nagranie na YouTube: SPP 07. Informowanie wierne (otwiera się w nowej karcie)
Józef Kossecki wraca do różnicy między oryginałem a obrazem i wprowadza pojęcie oryginału pierwotnego, czyli punktu odniesienia wybranego dla badania. Pokazuje, że kolejne kopie i przekłady tworzą łańcuch obrazów, a wybór tego, co uznajemy za pierwotne, wpływa na interpretację. Po dyskusji o prawdziwości informacji w jego logice przechodzi do informowania wiernego. Rozróżnia transinformowanie, w którym wszystkie elementy oryginału są jednoznacznie kodowane, od parainformowania, gdy brakujące elementy odbiorca uzupełnia dzięki wcześniejszej wiedzy.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- oryginał pierwotny
- praoryginał
- obraz
- tekst
- kod
- informowanie wierne
- transinformowanie
- parainformowanie
- logika aksjomatyczno-informacyjna
- porządek informacyjny
Wymienione publikacje i dzieła
- Metacybernetyka — Józef Kossecki
- Biblia księdza Wujka
- Wojsko i społeczeństwo — Jerzy Wiatr
- Wojsko a społeczeństwo — Jerzy Wiatr
- Cybernetyka i charakter — Marian Mazur
- Gangsterzy i filantropi — film
SPP 08. Informowanie zniekształcone
Czas nagrania: 1 godz. 43 min 41 s
Otwórz nagranie na YouTube: SPP 08. Informowanie zniekształcone (otwiera się w nowej karcie)
Kossecki odróżnia informowanie pozorne, które nazywa pseudoinformowaniem, od informowania fałszywego, czyli dezinformowania. Po korekcie własnego przejęzyczenia objaśnia odmiany dysymulacyjną i symulacyjną obu procesów, posługując się przykładami uogólnienia, rozwlekania, zatajenia i zmyślania. Zwraca uwagę, że brakująca informacja może być trudniejsza do wykrycia niż dodana nieprawdziwa treść. W końcowej części łączy ten podział z oceną informacji w logice aksjomatyczno-informacyjnej i zapowiada wykład o teorii dowodów.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- informowanie wierne
- transinformowanie
- parainformowanie
- informowanie zniekształcone
- pseudoinformowanie
- pseudoinformacja
- informowanie dysymulacyjne
- informowanie symulacyjne
- dezinformowanie
- zatajenie
- zmyślanie
- logika aksjomatyczno-informacyjna
Wymienione publikacje i dzieła
- Metacybernetyka — Józef Kossecki
- Cybernetyka kultury — Józef Kossecki
- Granice manipulacji — Józef Kossecki
- Jakościowa teoria informacji — Marian Mazur
SPP 09. Elementy ogólnej teorii dowodów
Czas nagrania: 1 godz. 42 min 8 s
Otwórz nagranie na YouTube: SPP 09. Elementy ogólnej teorii dowodów (otwiera się w nowej karcie)
Józef Kossecki rozróżnia badanie empiryczne oryginałów od badania teoretycznego ich obrazów oraz pokazuje rolę słów, symboli i definicji. Następnie określa w swoim ujęciu twierdzenie, dowodzenie i różnicę między dowodami bezpośrednimi a pośrednimi. Przykładami są dokumenty archiwalne, relacje świadków i spory o interpretację wydarzeń historycznych. Obszerna końcowa dygresja dotyczy źródeł do historii Jedwabnego i przedstawia własną interpretację mówcy, wymagającą osobnej kontroli historycznej przed szczegółowym opisem.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- badanie empiryczne
- badanie teoretyczne
- oryginał
- obraz
- symbol
- nazwa
- pojęcie
- słowo pierwotne
- tekst
- twierdzenie
- dowodzenie
- dowód bezpośredni
- dowód pośredni
Wymienione publikacje i dzieła
- Metacybernetyka — Józef Kossecki
- Polskie Logos a Ethos — Feliks Koneczny
- Cywilizacja łacińska — Feliks Koneczny
- Sąsiedzi — Jan Tomasz Gross
SPP 10. Elementy teorii dowodów naukowych
Czas nagrania: 2 godz. 15 min 52 s
Otwórz nagranie na YouTube: SPP 10. Elementy teorii dowodów naukowych (otwiera się w nowej karcie)
Kossecki formułuje kryteria informacji naukowej: ogólność, możliwość przekazania jej innym i sprawdzalność. Definiuje twierdzenie naukowe, dowodzenie oraz teorię, po czym na przykładach z fizyki wyjaśnia, dlaczego ceni teorię pozwalającą przewidywać jeszcze niezaobserwowane zjawiska. Przedstawia podział Mariana Mazura na model teoretyczny budowany z danych empirycznych i wzorzec teoretyczny, którego konsekwencje wyprowadza się dedukcyjnie. Końcowe przykłady pokazują, jak według autora stosować wzorzec do konkretnych przypadków i oceniać materiał źródłowy.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- teoria dowodów naukowych
- informacja ogólna
- intersubiektywna komunikowalność
- sprawdzalność
- twierdzenie naukowe
- dowodzenie naukowe
- teoria naukowa
- mocna teoria
- model teoretyczny
- modelowanie teoretyczne
- wzorzec teoretyczny
- egzemplifikacja
- indukcja
- dedukcja
Wymienione publikacje i dzieła
- Metacybernetyka — Józef Kossecki
- Cybernetyka i charakter — Marian Mazur
- Cybernetyka kultury — Józef Kossecki
- Cybernetyka społeczna — Józef Kossecki
- Tajniki sterowania ludźmi — Józef Kossecki
SPP 11. Logika aksjomatyczno-informacyjna
Czas nagrania: 1 godz. 51 min 41 s
Otwórz nagranie na YouTube: SPP 11. Logika aksjomatyczno-informacyjna (otwiera się w nowej karcie)
Kossecki dopowiada różnicę między zastosowaniem wzorca teoretycznego do przypadku a dowodem samego wzorca. Omawia ograniczenia badań na próbach losowych, znaczenie reprezentatywności i hipotez statystycznych, a następnie przytacza własne analizy jako przykład metody. W drugiej części porównuje tradycyjne definicje logiki ze swoją logiką aksjomatyczno-informacyjną, zbudowaną z aksjomatycznej teorii poznania i ogólnej jakościowej teorii informacji. W końcowej części omawia prawdziwość zdań, wynikanie i przynależność do zbioru.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- model teoretyczny
- wzorzec teoretyczny
- egzemplifikacja
- próba losowa
- indukcja niezupełna
- reprezentatywność
- hipoteza zerowa
- logika tradycyjna
- logika aksjomatyczno-informacyjna
- aksjomatyczna teoria poznania
- ogólna jakościowa teoria informacji
- alternatywa
- koniunkcja
- wynikanie
- przynależność do zbioru
Wymienione publikacje i dzieła
- Historyczny proces wzrostu gospodarczego — Stefan Kurowski
- Encyklopedia popularna PWN
- Ilustrowana encyklopedia powszechna
- Cybernetyka i charakter — Marian Mazur
- Metacybernetyka — Józef Kossecki
SPP 12. Matematyka, fizyka, cybernetyka
Czas nagrania: 2 godz. 11 min 3 s
Otwórz nagranie na YouTube: SPP 12. Matematyka, fizyka, cybernetyka (otwiera się w nowej karcie)
Kossecki umieszcza matematykę, fizykę i cybernetykę w przedstawianym przez siebie systemie nauk, zaczynając od różnicy między pewnikiem a aksjomatem. W części matematycznej omawia wielkości i trzy sposoby skalowania: rangowy, przedziałowy i ilorazowy. Następnie przeciwstawia zależność od wcześniejszych stanów w fizyce przyczynowości celowej, którą przypisuje cybernetyce, a ich połączenie nazywa metacybernetyką. Pod koniec pokazuje, jak te rozróżnienia chciałby stosować do oceny dowodów rzeczowych, dokumentów i zeznań.
Rozdziały nagrania
Pojęcia omawiane w wykładzie
- pewnik
- aksjomat
- aksjomatyczna teoria poznania
- ogólna jakościowa teoria informacji
- wielkość
- mierzenie
- skala rangowa
- skala przedziałowa
- skala ilorazowa
- strzałka czasu
- związek przyczynowy fizykalny
- związek przyczynowy cybernetyczny
- proces sterowania
- program procesu sterowania
- metacybernetyka
- oryginał
- obraz
Wymienione publikacje i dzieła
- Propedeutyka filozofii — Kazimierz Ajdukiewicz
- Zarys logiki — Kazimierz Ajdukiewicz
- Metacybernetyka — Józef Kossecki